Göz Altı Torbalarına Ne İyi Gelir? Etkili Çözümler

Göz altı torbaları nasıl geçer, göz altı şişliklerine ne iyi gelir? Sabah uyandığınızda gözlerinizin altında şişlik fark ediyorsanız veya göz altı torbalarınız gün boyunca belirgin görünüyorsa bunun birden fazla nedeni olabilir.

Göz altı torbaları, yaşlanmaya bağlı cilt gevşemesi ve yağ dokusunun öne çıkması nedeniyle oluşabileceği gibi, uykusuzluk, alerjiler ve geçici sıvı birikimi sonucunda da ortaya çıkabilir. Bu nedenle her göz altı torbası için aynı bakım veya tedavi yöntemi uygun değildir.

Soğuk kompres ve uyku düzeni geçici şişliklerin azalmasına yardımcı olabilirken, genetik veya yaşlanmaya bağlı belirgin torbalanmalarda kozmetik ürünlerin etkisi sınırlıdır. Bazı kişilerde dermatolojik uygulamalar veya alt göz kapağı ameliyatı değerlendirilebilir.

Bu rehberde göz altı torbalarına karşı etkili çözümleri, evde uygulanabilecek güvenli yöntemleri, göz çevresi kremlerinin gerçek etkilerini ve medikal tedavi seçeneklerini inceliyoruz.

Göz Altı Torbalarına Ne İyi Gelir?

Göz altı torbalarına en iyi gelen yöntem, şişliğin nedenine bağlıdır. Geçici ödem ve yaşlanmaya bağlı kalıcı torbalanma farklı yaklaşımlar gerektirir.

• Soğuk kompres: Özellikle sabah oluşan geçici göz altı şişliğini hafifletebilir.
• Yeterli uyku: Uykusuzluğun belirginleştirdiği göz çevresi şişliklerinin azalmasına yardımcı olabilir.
• Tuz tüketimini azaltmak: Sıvı tutulmasına bağlı şişkinliği bazı kişilerde azaltabilir.
• Alerji tedavisi: Alerjiye bağlı göz çevresi şişliklerinde asıl nedenin kontrol edilmesi önemlidir.
• Kafein içeren göz kremleri: Bazı kişilerde geçici şişlik görünümünü hafifletebilir.
• Hyaluronik asit ve nemlendiriciler: Kuruluk kaynaklı ince çizgileri azaltarak göz çevresinin daha düzgün görünmesini sağlayabilir.
• Alt göz kapağı estetiği (blefaroplasti): Belirgin yağ torbaları veya deri fazlalığı bulunan uygun kişilerde değerlendirilebilir.

Önemli: Göz altı torbalarını tamamen ortadan kaldıran bir krem veya doğal maske bulunmuyor. Kalıcı sonuç beklentisi varsa öncelikle torbalanmanın anatomik nedeni belirlenmelidir.

Göz Altı Torbaları Nedir ve Neden Oluşur?

Göz altı torbaları, alt göz kapağında şişlik veya kabarıklık görünümüyle kendini gösteren yaygın bir durumdur.

Mayo Clinic’e göre yaş ilerledikçe göz kapaklarını destekleyen dokular zayıflayabilir. Göz çevresindeki yağ dokusu alt kapağa doğru yer değiştirerek torbalanma oluşturabilir. Ayrıca göz altındaki dokularda sıvı birikmesi de şişkinliğe neden olabilir.

Bu iki durumun birbirinden ayrılması önemlidir.

Yağ dokusunun öne çıkmasına bağlı torbalanma daha kalıcı olabilirken, sıvı birikimine bağlı şişlikler gün içinde değişebilir.

Göz altı torbalarının başlıca nedenleri

Yaşlanma: Cildin elastikiyetinin azalması ve göz kapağını destekleyen dokuların zayıflaması torbalanmayı belirginleştirebilir.

Genetik yatkınlık: Bazı kişilerde göz altı torbaları genç yaşlardan itibaren görülebilir.

Sıvı tutulumu: Özellikle sabah saatlerinde veya tuzlu yemeklerden sonra göz çevresinde şişlik oluşabilir.

Uykusuzluk: Yetersiz uyku göz çevresindeki şişlikleri ve koyu gölgeleri daha belirgin hale getirebilir.

Alerjiler: Alerjik reaksiyonlar kaşıntı, sulanma ve göz kapağında şişmeye neden olabilir.

Sigara ve yaşam alışkanlıkları: Sigara kullanımı cilt yaşlanmasına katkıda bulunabilir.

Bazı sağlık sorunları: Daha yaygın veya kalıcı ödem durumlarında tiroid, böbrek ve diğer sistemik hastalıkların değerlendirilmesi gerekebilir.

Göz altı torbaları çoğunlukla kozmetik bir sorun olsa da her göz çevresi şişliği zararsız kabul edilmemelidir.

Göz Altı Torbaları ile Göz Altı Morlukları Arasındaki Fark

Göz altı torbaları ve göz altı morlukları sıklıkla birbirine karıştırılıyor.

Ancak bu iki durumun nedenleri ve tedavi yaklaşımları farklı olabilir.

Örneğin göz altındaki çöküklük, ışığın oluşturduğu gölge nedeniyle torbalanma varmış gibi görünebilir.

Bu nedenle doğru tedavi için yalnızca göz altının rengine değil, bölgenin anatomik yapısına da bakılması gerekir.

Göz Altı Torbalarına Karşı Evde Uygulanabilecek Yöntemler

Hafif ve geçici göz altı şişliklerinde bazı evde bakım yöntemleri faydalı olabilir.

Ancak bu uygulamaların etkisi genellikle geçicidir. Özellikle yağ dokusunun öne çıkmasına bağlı kalıcı torbaları ortadan kaldırmaları beklenmemelidir.

Soğuk Kompres Uygulayın

Soğuk kompres, göz altı şişliğini hafifletmek için en pratik yöntemlerden biridir.

Soğuk uygulama, yüzeysel damarların geçici olarak daralmasına ve ödem görünümünün azalmasına yardımcı olabilir.

Nasıl uygulanır?

Temiz, yumuşak bir bezi soğuk suyla ıslatın. Gözlerinizi kapatın ve bezi göz çevresine birkaç dakika boyunca nazikçe yerleştirin.

Gözlerinize baskı uygulamayın.

Buz küplerini doğrudan göz kapağına veya cilde temas ettirmeyin. Aşırı soğuk, hassas göz çevresinde tahrişe neden olabilir.

Uyku Düzeninizi İyileştirin

Yetersiz uyku, göz çevresindeki şişliklerin daha belirgin görünmesine katkıda bulunabilir.

Yetişkinler için genellikle gecelik 7–9 saat uyku öneriliyor. Ancak kişisel uyku ihtiyacı değişebilir.

Düzenli yatış ve kalkış saatleri oluşturmak, uyku kalitesini destekleyebilir.

Sabahları belirginleşen şişliklerde başı hafifçe yükselterek uyumak bazı kişilerde sıvı birikimini azaltmaya yardımcı olabilir.

Ancak uyku düzenini iyileştirmek genetik veya anatomik göz altı torbalarını ortadan kaldırmaz.

Tuz Tüketimini Azaltın

Fazla sodyum tüketimi bazı kişilerde sıvı tutulmasına katkıda bulunabilir.

Özellikle akşamları çok tuzlu yemekler tüketildikten sonra sabah göz çevresinde şişlik fark edilebilir.

Bu nedenle aşırı tuz tüketiminden kaçınmak faydalı olabilir.

Ancak tuzu azaltmanın her göz altı torbasını ortadan kaldıracağı düşünülmemeli.

Alerjileri Kontrol Altına Alın

Alerjiler, göz çevresinde şişlik ve kaşıntının önemli nedenlerinden biridir.

Özellikle polen, ev tozu veya diğer alerjenlere duyarlılığı bulunan kişilerde göz kapaklarında şişme görülebilir.

Alerjiye bağlı şişliklerde yalnızca göz kremi kullanmak yeterli olmayabilir.

Uygun antihistaminik veya göz damlası tedavisi için hekime danışmak gerekir.

Önemli: Kortizon içeren göz damlalarını doktor önerisi olmadan kullanmayın.

Soğutulmuş Salatalık veya Çay Poşetleri İşe Yarar mı?

Soğutulmuş salatalık dilimleri veya çay poşetleri, göz çevresinde serinletici bir etki sağlayabilir.

Ancak burada temel fayda çoğunlukla soğuk uygulamadan kaynaklanır.

Salatalığın veya çay poşetlerinin göz altındaki yağ torbalarını küçülttüğünü gösteren güçlü klinik kanıt bulunmuyor.

Ayrıca bitkisel maddeler bazı kişilerde alerjik reaksiyonlara neden olabilir.

Bu nedenle temiz bir bezle yapılan soğuk kompres, daha kontrollü bir başlangıç seçeneğidir.

Göz Altı Torbaları İçin Doğal Maskeler ve Yağlar Etkili mi?

İnternette göz altı torbaları için patates suyu, gül suyu, badem yağı, aloe vera ve çeşitli bitkisel maskeler öneriliyor.

Ancak bu yöntemlerin kalıcı göz altı torbalarını tedavi ettiğine ilişkin güvenilir klinik kanıtlar sınırlı veya yetersiz.

Özellikle göz çevresinde dikkatli olunması gerekiyor.

Patates suyu: Göz altı torbalarını küçülttüğü veya morlukları güvenilir biçimde giderdiği gösterilmiş bir tedavi değildir.

Gül suyu: Bazı kişilerde ferahlatıcı hissedilebilir ancak koku bileşenleri hassas göz çevresinde tahrişe yol açabilir.

Badem ve argan yağı: Cildi yumuşatabilir ve nemlendirebilir. Ancak göz altındaki yağ dokusunu azaltmaz.

Aloe vera: Bazı cilt bakım formüllerinde nemlendirme amacıyla kullanılabilir. Bununla birlikte göz çevresinde alerji veya tahriş oluşturabilir.

Pratik öneri: Göz çevresine doğrudan ev yapımı karışımlar veya uçucu yağlar uygulamak yerine, göz çevresi kullanımına uygunluğu belirtilmiş ürünleri tercih edin.

Göz Altı Torbaları İçin En İyi Kremler ve Serumlar

Göz çevresi kremleri, özellikle nem kaybı ve ince çizgiler nedeniyle yorgun görünen göz altlarında yardımcı olabilir.

Ancak kremlerle gerçek anatomik torbalanmanın giderilmesi mümkün değildir.

Kafein İçeren Göz Kremleri

Kafein, bazı göz çevresi bakım ürünlerinde geçici şişlik görünümünü azaltmak amacıyla kullanılır.

Damarlar üzerindeki etkileri nedeniyle bazı kişilerde daha dinlenmiş bir görünüm sağlayabilir.

Ancak kafeinli kremlerin kalıcı göz altı torbalarını ortadan kaldırdığına dair güçlü kanıt bulunmuyor.

Kimler için uygun olabilir? Sabahları hafif şişlik yaşayan ve geçici kozmetik iyileşme arayan kişiler.

Hyaluronik Asit İçeren Göz Kremleri

Hyaluronik asit, cildin nemini destekleyen bir bileşendir.

Göz çevresinde kuruluk ve ince çizgiler varsa daha dolgun, pürüzsüz bir görünüm sağlayabilir.

Ancak topikal hyaluronik asit ile göz altına uygulanan dolgu işlemi aynı şey değildir.

Hyaluronik asit içeren bir krem, göz altındaki yağ dokusunu küçültmez.

Retinol İçeren Göz Kremleri

Retinol, ince çizgiler ve güneş hasarına bağlı bazı yaşlanma belirtilerinin görünümünü azaltmaya yardımcı olabilir.

Ancak göz çevresi oldukça hassastır.

Bu nedenle yalnızca göz çevresine uygun formüle edilmiş ürünler tercih edilmeli ve kullanım talimatlarına uyulmalıdır.

Retinol kuruluk, yanma ve tahrişe neden olabilir. Hamilelikte ve hamilelik planlanırken retinoidlerden kaçınılmalıdır.

Peptit ve Seramid İçeren Göz Kremleri

Peptit içeren bazı ürünler ince çizgilerin görünümünü iyileştirmeye yardımcı olabilir. Ancak kanıtlar kullanılan peptit ve formülasyona göre değişiyor.

Seramidler ise cilt bariyerini destekleyerek nem kaybının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Özellikle kuru ve hassas göz çevresinde seramid içeren sade nemlendiriciler faydalı olabilir.

Sonuç: Göz altı kremi seçerken ürünün neyi hedeflediğini belirleyin. Nemlendirici kremler kuruluğa, bazı aktif içerikler ince çizgilere yardımcı olabilir; ancak kalıcı yağ torbalarını tedavi etmez.

Göz Altı Torbalarına Karşı Medikal ve Estetik Tedaviler

Evde bakım yöntemleri yeterli olmadığında medikal veya cerrahi işlemler değerlendirilebilir.

Ancak doğru işlem, göz altındaki sorunun nedenine bağlıdır.

Örneğin göz altında yağ dokusunun öne çıkmasıyla oluşan torbalar, çöküklük nedeniyle oluşan gölgelerden farklı şekilde tedavi edilir.

Alt Göz Kapağı Estetiği (Blefaroplasti)

Alt blefaroplasti, belirgin göz altı torbaları ve uygun hastalarda deri fazlalığının düzeltilmesi amacıyla yapılan cerrahi bir işlemdir.

Ameliyat sırasında yağ dokusu çıkarılabilir veya yeniden konumlandırılabilir. Gerektiğinde fazla deri de düzenlenebilir.

Özellikle yaşlanma veya genetik nedenlerle oluşan belirgin yağ torbalarında değerlendirilebilir.

Avantajları: Uygun hastalarda uzun süreli ve belirgin görünüm iyileşmesi sağlayabilir.

Sınırlamaları ve riskleri: Şişlik, morarma, asimetri, göz kuruluğu, kapak pozisyonunda değişiklik ve nadiren ciddi görme komplikasyonları gelişebilir.

Sonuçların herkeste aynı olması veya ömür boyu değişmeden kalması garanti değildir.

İşlem öncesinde oküloplastik cerrahi alanında deneyimli bir göz hastalıkları uzmanı veya uygun uzmanlığa sahip plastik cerrah tarafından değerlendirme yapılmalıdır.

Hyaluronik Asit Göz Altı Dolgusu

Göz altı dolgusu, gerçek yağ torbalarını küçültmek için değil, seçilmiş hastalarda göz altı çöküklüğünü ve buna bağlı gölgelenmeyi azaltmak için değerlendirilebilir.

Özellikle gözyaşı oluğu olarak bilinen bölgede hacim kaybı varsa dolgu bazı kişilerde daha düzgün bir geçiş görünümü sağlayabilir.

Ancak belirgin torbalanma veya ödem eğilimi bulunan kişilerde dolgu görünümü kötüleştirebilir.

Ayrıca göz çevresi enjeksiyonları önemli riskler taşır.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), dolgu maddesinin yanlışlıkla bir damara enjekte edilmesi halinde doku kaybı, görme bozukluğu, körlük veya inme gibi ciddi komplikasyonlar gelişebileceği konusunda uyarıyor. FDA ayrıca göz çevresi dolgu uygulamalarını onaylı kullanım alanları arasında saymıyor.

Önemli: Göz altı dolgusu sıradan bir cilt bakım işlemi olarak değerlendirilmemelidir. Uygunluk, riskler ve alternatifler deneyimli bir hekimle ayrıntılı olarak görüşülmelidir.

Lazerle Göz Çevresi Yenileme

Bazı lazer uygulamaları, göz çevresindeki ince kırışıklıkların ve cilt dokusunun görünümünü iyileştirmek amacıyla kullanılabilir.

Özellikle deri yüzeyindeki yaşlanma belirtileri için değerlendirilebilir.

Ancak lazer uygulamaları göz altındaki belirgin yağ torbalarını doğrudan ortadan kaldırmaz.

Olası riskler arasında kızarıklık, pigment değişiklikleri, yanık, iz ve göz hasarı bulunur.

Bu nedenle göz çevresi lazer işlemlerinde uygun göz koruması ve deneyimli hekim uygulaması kritik önem taşır.

Radyofrekans ve Diğer Cilt Sıkılaştırma İşlemleri

Bazı enerji bazlı uygulamalar, göz çevresindeki hafif deri gevşekliğinin görünümünü iyileştirmek için kullanılabilir.

Ancak göz çevresi hassas bir anatomik bölgedir.

Bu işlemlerin etkinliği ve güvenliği kullanılan cihaza, uygulama alanına ve kişinin özelliklerine göre değişir.

Belirgin yağ torbalarının bu yöntemlerle tamamen giderilmesi beklenmemelidir.

Göz Altı Mezoterapisi

Mezoterapi, çeşitli maddelerin cilt içine enjekte edilmesini içeren uygulamalar için kullanılan genel bir terimdir.

Göz altı bölgesinde vitamin, hyaluronik asit veya başka karışımlar içeren enjeksiyonlar estetik amaçlarla sunulabiliyor.

Ancak bu uygulamaların gerçek göz altı torbalarını güvenilir biçimde tedavi ettiğini gösteren yüksek kaliteli klinik kanıtlar yeterli değil.

Ayrıca kullanılan ürünlere ve uygulama tekniğine bağlı olarak enfeksiyon, alerji, morarma ve diğer komplikasyonlar gelişebilir.

Bu nedenle mezoterapi, göz altı torbaları için kanıtlanmış standart bir tedavi olarak sunulmamalıdır.

Hangi Göz Altı Torbası İçin Hangi Yöntem Daha Uygun?

Bu tablo genel bilgilendirme amaçlıdır. Her işlem her hasta için uygun değildir.

Göz Altı Torbalarını Azaltmak İçin Günlük Bakım Rutini

Göz çevresi bakımında çok sayıda ürün kullanmak yerine nazik ve sürdürülebilir bir rutin oluşturmak daha faydalı olabilir.

Sabah

1. Yüzünüzü nazik bir temizleyiciyle yıkayın.
2. Geçici şişlik varsa birkaç dakika soğuk kompres uygulayın.
3. İhtiyacınıza uygun, göz çevresinde kullanılabilen bir nemlendirici uygulayın.
4. Geniş spektrumlu SPF 30 veya üzeri güneş koruyucu kullanın.
5. Güneş gözlüğüyle göz çevresini UV ışınlarından koruyun.

Akşam

1. Makyajı ve güneş koruyucuyu nazikçe temizleyin.
2. Göz çevresini sertçe ovalamaktan kaçının.
3. Cilt tipinize uygun bir nemlendirici kullanın.
4. Düzenli uyku saatleri oluşturmaya çalışın.

İpucu: Göz çevresine yeni bir ürün uyguladığınızda kızarıklık, yanma veya sulanma gelişirse kullanmayı bırakın. Belirtiler devam ederse uzman görüşü alın.

Göz Altı Torbaları Hangi Durumlarda Hastalık Belirtisi Olabilir?

Göz altı torbaları çoğu zaman zararsızdır.

Ancak her göz çevresi şişliği yalnızca yorgunluk veya yaşlanmayla açıklanamaz.

Alerjik reaksiyonlar, göz kapağı enfeksiyonları, tiroidle ilişkili bazı hastalıklar ve sistemik ödem nedenleri göz çevresinde şişmeye yol açabilir.

Özellikle şişlik aniden ortaya çıktıysa, tek taraflıysa veya giderek artıyorsa değerlendirme gerekebilir.

Şu belirtilerde gecikmeden tıbbi yardım alın:

• Görme azalması, çift görme veya başka bir görme değişikliği
• Şiddetli göz ağrısı
• Göz çevresinde belirgin kızarıklık, ısı artışı veya ateş
• Hızla ilerleyen veya tek taraflı belirgin şişlik
• Göz hareketleriyle ağrı
• Yüz veya dudak şişmesiyle birlikte nefes alma güçlüğü

Özellikle görme değişikliği, şiddetli ağrı veya nefes darlığı gibi belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Göz altı torbalarına en hızlı ne iyi gelir?

Geçici sıvı birikimine bağlı göz altı şişliklerinde soğuk kompres en pratik yöntemlerden biridir. Birkaç dakika uygulanan serin ve temiz bir bez şişliğin görünümünü hafifletebilir. Ancak genetik veya yaşlanmaya bağlı yağ torbalarında aynı etki beklenmez.

Göz altı torbaları tamamen geçer mi?

Geçici ödem kaynaklı göz altı torbaları, neden ortadan kalktığında azalabilir. Genetik veya yaşlanmaya bağlı anatomik torbalanmalar ise kalıcı olabilir. Belirgin yağ torbalarında uygun hastalar için alt blefaroplasti değerlendirilebilir; ancak hiçbir işlem kusursuz veya ömür boyu değişmeyen sonuç garanti etmez.

Göz altı torbaları için hangi krem daha etkilidir?

Kafein içeren bazı ürünler geçici şişlik görünümünü azaltabilir. Hyaluronik asit ve seramid içeren kremler ise kuruluğu ve ince çizgilerin görünümünü hafifletebilir. Ancak hiçbir kozmetik kremin göz altındaki belirgin yağ torbalarını ortadan kaldırdığı gösterilmiş değildir.

Göz altı torbalarına salatalık koymak işe yarar mı?

Soğutulmuş salatalık dilimleri serinletici etkileri sayesinde geçici şişlik görünümünü hafifletebilir. Ancak bunun temel nedeni soğuk uygulamadır. Salatalığın göz altı yağ dokusunu küçülttüğüne ilişkin güçlü klinik kanıt bulunmuyor.

Göz altı torbaları için hangi vitaminler faydalıdır?

C vitamini ve diğer besin öğeleri normal cilt fonksiyonları açısından önemlidir. Ancak vitamin takviyelerinin, eksiklik bulunmayan kişilerde göz altı torbalarını ortadan kaldırdığına ilişkin güçlü kanıt yoktur. Takviyeler tıbbi gereklilik olmadan kullanılmamalıdır.

Göz altı torbalarına hangi doğal yağlar iyi gelir?

Badem, argan veya diğer bitkisel yağlar bazı kişilerde cildi yumuşatabilir. Ancak göz altındaki yağ torbalarını küçültmez. Ayrıca göz çevresinde alerji ve tahriş riski oluşturabilir. Göz çevresine uygun formüle edilmiş nemlendiriciler daha kontrollü seçeneklerdir.

Göz altı torbalarını azaltmak için kaç saat uyumak gerekir?

Yetişkinler için genellikle gecelik 7–9 saat uyku önerilir. Yeterli uyku, uykusuzluğa bağlı göz çevresi şişliklerinin daha az belirgin olmasına yardımcı olabilir. Ancak uyku düzeni genetik veya yaşlanmaya bağlı kalıcı torbalanmayı ortadan kaldırmaz.

Göz altı dolgusu torbaları yok eder mi?

Göz altı dolgusu gerçek yağ torbalarını küçültmez. Seçilmiş kişilerde göz altı çöküklüğünü ve buna bağlı gölgeleri azaltabilir. Ancak bazı kişilerde şişliği artırabilir ve nadiren görme kaybı gibi ciddi komplikasyonlara neden olabilir. İşlem öncesinde ayrıntılı hekim değerlendirmesi gerekir.

Göz altı torbaları hangi hastalıkların belirtisi olabilir?

Göz çevresi şişliği bazen alerjiler, enfeksiyonlar, tiroid hastalıkları veya sistemik sıvı tutulmasıyla ilişkili olabilir. Ani, tek taraflı, ağrılı veya uzun süren şişliklerde tıbbi değerlendirme önemlidir. Görme değişikliği ya da şiddetli ağrı varsa acil yardım alınmalıdır.

Göz altı torbaları için ameliyat şart mı?

Hayır. Hafif ve geçici göz altı şişliklerinde ameliyat gerekmez. Ancak belirgin yağ torbaları veya deri fazlalığı bulunan kişilerde alt blefaroplasti etkili bir seçenek olabilir. Cerrahi gerekliliği, beklentiler ve olası riskler uzman muayenesiyle değerlendirilmelidir.

Sağlık Bilgilendirmesi: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi muayene, tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez. Göz altı torbalarının nedenleri kişiden kişiye değişebilir ve bazı göz çevresi şişlikleri altta yatan sağlık sorunlarıyla ilişkili olabilir. Özellikle göz altı dolgusu, lazer uygulamaları veya blefaroplasti gibi işlemleri değerlendirmeden önce dermatoloji, göz hastalıkları veya ilgili cerrahi uzmanlarına danışmanızı öneririz. Ani şişlik, ağrı, kızarıklık veya görme değişikliği gibi belirtilerde gecikmeden tıbbi yardım alınmalıdır.